Bồ hóng là hiện tượng thường gặp trên cây sầu riêng, đặc biệt khi vườn xuất hiện nhiều rệp sáp, rệp vảy, rầy mềm hoặc các côn trùng chích hút. Lớp màu đen phủ trên lá, cành và trái không chỉ làm mất thẩm mỹ mà còn cản trở ánh sáng, ảnh hưởng đến khả năng quang hợp và giá trị thương phẩm của trái.
I. Bồ hóng là gì?
Nấm bồ hóng còn được gọi là nấm muội đen. Đây không phải một bệnh do duy nhất một loài nấm gây ra. Nhiều nhóm nấm có màu sẫm có thể phát triển trên bề mặt lá, cành và trái khi có nguồn dịch mật thích hợp.
Điểm cần lưu ý là nấm bồ hóng thường không xâm nhập trực tiếp vào mô cây. Nấm phát triển bên ngoài trên lớp dịch ngọt do côn trùng chích hút tiết ra. Khi lớp nấm ngày càng dày, bề mặt lá bị che phủ, giảm khả năng nhận ánh sáng.
II. Nguyên nhân gây bồ hóng trên sầu riêng
2.1 Rệp sáp và côn trùng chích hút
Rệp sáp, rệp vảy, rầy mềm và một số côn trùng chích hút hút nhựa cây rồi tiết ra dịch mật ngọt. Đây là nguồn dinh dưỡng thuận lợi để nấm bồ hóng phát triển.
Trên sầu riêng, rệp thường xuất hiện ở:
- Cuống và chùm trái.
- Nách lá, kẽ cành.
- Mặt dưới lá.
- Những vị trí khuất sáng trong tán cây.
Khi mật số rệp tăng, lượng dịch mật tiết ra nhiều hơn, tạo điều kiện cho lớp bồ hóng lan rộng.
2.2 Kiến làm tình trạng bồ hóng nặng hơn
Kiến thường tìm đến nguồn dịch mật do rệp tiết ra. Đồng thời, kiến có thể bảo vệ rệp khỏi một số thiên địch, khiến quần thể rệp tiếp tục phát triển.
Vì vậy, khi thấy kiến bò nhiều trên cành, lá hoặc chùm trái, cần kiểm tra kỹ xem vườn có rệp sáp hoặc côn trùng chích hút hay không.
2.3 Tán cây rậm, ẩm độ cao
Vườn thiếu thông thoáng, tán cây rậm và ẩm độ cao cũng tạo điều kiện thuận lợi cho bồ hóng phát triển. Đây là lý do bệnh thường dễ xuất hiện khi thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều.
III. Dấu hiệu nhận biết bồ hóng trên sầu riêng
Dấu hiệu dễ thấy nhất là lớp màu đen như muội than phủ trên bề mặt lá, cành hoặc vỏ trái.
Một số biểu hiện thường gặp:
- Lá xuất hiện mảng đen, xỉn màu.
- Bề mặt lá mất độ bóng tự nhiên.
- Cành, cuống hoặc chùm trái có lớp đen bám ngoài.
- Trái bị phủ đen, vỏ kém sáng và giảm giá trị thương phẩm.
- Khu vực bị bồ hóng thường xuất hiện nhiều kiến và rệp.
Ở giai đoạn nhẹ, lớp bồ hóng có thể khá mỏng và dễ bong. Nếu không xử lý nguồn gây bệnh, lớp nấm tiếp tục dày lên và lan rộng.
IV. Bồ hóng gây hại gì cho cây sầu riêng?
4.1 Giảm khả năng quang hợp
Lớp nấm đen phủ trên lá làm giảm lượng ánh sáng tiếp cận bề mặt lá. Khi bị nặng, cây quang hợp kém, sinh trưởng chậm và khả năng nuôi hoa, nuôi trái cũng bị ảnh hưởng.
4.2 Làm xấu mã trái
Bồ hóng trên sầu riêng có thể phủ lên vỏ trái, khiến trái mất độ sáng và vẻ ngoài sạch đẹp. Đây là vấn đề đáng lưu ý với trái thương phẩm, đặc biệt khi yêu cầu về ngoại hình ngày càng cao.
4.3 Cây dễ suy yếu nếu bị kéo dài
Bồ hóng thường đi kèm với rệp và các côn trùng chích hút. Cây vừa bị côn trùng lấy dinh dưỡng, vừa bị lớp nấm che phủ lá nên dễ suy giảm sức sinh trưởng nếu tình trạng kéo dài.
V. Cách phòng trị bệnh nấm bồ hóng trên sầu riêng
5.1. Xử lý rệp và côn trùng chích hút
Đây là bước quan trọng nhất. Không nên chỉ tập trung làm sạch lớp nấm mà bỏ qua rệp, rầy hoặc bọ phấn.
Cần kiểm tra thường xuyên mặt dưới lá, nách cành, cuống trái và chùm trái để phát hiện sớm.
5.2. Quản lý kiến trong vườn
Kiểm soát đường đi của kiến giúp hạn chế việc kiến bảo vệ và phát tán rệp. Khi nguồn rệp được kiểm soát, lượng dịch mật giảm, điều kiện cho nấm bồ hóng phát triển cũng giảm theo.
5.3. Tạo tán cây thông thoáng
Cắt tỉa cành hợp lý, loại bỏ cành vô hiệu và hạn chế tán quá rậm giúp tăng lưu thông không khí, giảm ẩm và tạo điều kiện để lá nhanh khô sau mưa.
5.4. Làm sạch lớp bồ hóng
Sau khi kiểm soát được rệp và nguồn dịch mật, có thể rửa lá, cành hoặc trái bằng nước phù hợp để loại bỏ lớp bồ hóng bám trên bề mặt. Nếu xử lý lớp nấm trước nhưng rệp vẫn còn, bồ hóng rất dễ xuất hiện trở lại.
5.5. Chăm sóc cây cân đối
Bón phân phù hợp từng giai đoạn, hạn chế dư đạm, giữ bộ rễ khỏe và theo dõi vườn thường xuyên giúp cây duy trì sức sinh trưởng tốt. Không nên để vườn quá rậm hoặc phát sinh nhiều đọt non liên tục, vì đây có thể là điều kiện thuận lợi cho nhóm côn trùng chích hút phát triển.
VI. Kết luận
Bồ hóng trên sầu riêng không nên được nhìn nhận đơn thuần là lớp nấm đen bám trên lá và trái. Phía sau hiện tượng này thường có sự xuất hiện của rệp sáp, rệp vảy, rầy hoặc các côn trùng chích hút tiết mật.
Muốn kiểm soát bệnh nấm bồ hóng hiệu quả, cần đi theo đúng nguyên tắc: phát hiện côn trùng sớm → kiểm soát rệp và kiến → làm sạch lớp bồ hóng → giữ vườn thông thoáng → chăm cây cân đối. Xử lý đúng nguyên nhân sẽ giúp hạn chế tái phát và duy trì bộ lá khỏe, hỗ trợ cây sầu riêng nuôi trái tốt hơn.
Vinasa luôn sẵn sàng hỗ trợ tư vấn kỹ thuật miễn phí cho bà con trong quá trình chăm sóc cây trồng.
Xem thêm bài viết kỹ thuật khác TẠI ĐÂY.
Mọi chi tiết thêm thông tin sản phẩm vui lòng liên hệ Vinasa qua fanpage hoặc hotline 0901.21.25.26.
Bà con tham khảo các sản phẩm Phân bón nhập khẩu khác TẠI ĐÂY
